Breuken vermenigvuldigen en delen met stroken, leerjaar 5–6
Breuken vermenigvuldigen en delen met een geheel getal en met een breuk, met stroken en de getallenlijn. Dia's en opdrachten voor leerjaar 5–6.
Een breuk vermenigvuldig je als je een deel van iets wilt nemen: 3/4 van de worpen of de helft van de bomen in het bos. Bij vermenigvuldigen vermenigvuldig je de tellers met elkaar en de noemers met elkaar, en het antwoord vereenvoudig je. Bij delen wordt de breuk eerlijk verdeeld, of je vraagt hoeveel keer de deler in het deeltal past.
Het artikel is gemaakt voor leerjaar 5–6, en elke stap is klaar om als dia aan de klas te tonen. Vereenvoudigen en gemengde getallen worden als bekend verondersteld.
Belangrijke begrippen
- breuk
Een getal dat een deel van een geheel aangeeft, zoals 3/4.- teller
Het bovenste getal van een breuk. Het vertelt hoeveel delen je neemt.- noemer
Het onderste getal van een breuk. Het vertelt in hoeveel gelijke delen het geheel is verdeeld.- gemengd getal
Een getal met helen en een breuk, zoals anderhalf, 1 1/2.- vereenvoudigen
Je deelt de teller en de noemer van een breuk door hetzelfde getal. De waarde van de breuk blijft gelijk, bijvoorbeeld 4/8 = 1/2.- vermenigvuldigen
Hetzelfde getal een paar keer optellen, bijvoorbeeld 3 × 4 = 12.- delen
Verdelen in gelijke delen, bijvoorbeeld 12 : 3 = 4.- product
De uitkomst van een vermenigvuldiging. Het product van 3 en 4 is 12.
1. Welk deel van de worpen ging erin?
Bij de basketbaltraining werden 12 vrije worpen genomen, en 3/4 daarvan ging erin. Hoeveel worpen is dat?
Verdeel 12 in vier gelijke delen: 12 : 4 = 3. Drie delen zijn 3 · 3 = 9 worpen.
2. Een breuk vermenigvuldigen met een geheel getal
Als je een breuk met een geheel getal vermenigvuldigt, vermenigvuldig je de teller en blijft de noemer hetzelfde. De grootte van het deel verandert niet, er zijn alleen meer delen.
Een ronde op de hardloopbaan is 2/5 km. Drie rondes zijn 3 · 2/5 = 6/5 km. Dat is meer dan één geheel: 6/5 = 1 1/5 km.
6/5 = 1 1/5 3. Breuk maal breuk
Van de bomen in het bos zijn er 3/4 naaldbomen. Van de naaldbomen zijn er 1/2 sparren. Welk deel van alle bomen zijn sparren?
Tellers: 1 · 3 = 3
Noemers: 2 · 4 = 8
1/2 · 3/4 = 3/84. Vereenvoudig vóór het vermenigvuldigen
De training duurde 3/4 uur, en 2/3 daarvan werd er gespeeld. Welk deel van het uur werd er gespeeld?
Vermenigvuldig en vereenvoudig aan het eind, of vereenvoudig eerst: de teller 3 en de noemer 3 kun je door drie delen, de teller 2 en de noemer 4 door twee.
Vermenigvuldig: 2/3 · 3/4 = 6/12 = 1/2 Vereenvoudig eerst: het product is meteen 1/2 5. Een breuk delen door een geheel getal
Tijdens de wandeling is er 3/4 liter water, en dat wordt eerlijk verdeeld over drie personen. Iedereen krijgt 3/4 : 3 = 1/4 liter.
De teller 3 wordt in drie gelijke delen verdeeld, en de noemer blijft hetzelfde.
6. Hoeveel bekers van 1/2 liter kun je vullen?
Je schenkt 2 liter sap in bekers van 1/2 liter: hoeveel bekers worden er vol?
Uit één liter komen 2 bekers.
Uit 2 liter komen 2 · 2 = 4 bekers.
2 : 1/2 = 47. Rekenen en uitleggen
1. Een basketballer gooit 20 vrije worpen, en 3/5 gaat erin. Hoeveel worpen gingen erin?
2. Bereken 2/3 · 3/5. Vereenvoudig eerst.
3. Tijdens de wandeling is er 2/3 liter thee voor twee personen. Hoeveel krijgt ieder?
4. Hoeveel bekers van 1/4 liter krijg je uit 2 liter?
5. Een leerling berekende 1/3 · 1/2 = 1/3. Waar zit de fout?
Samenvatting
Een breuk vermenigvuldig je met een geheel getal door de teller te vermenigvuldigen; de noemer blijft hetzelfde. Een breuk vermenigvuldig je met een breuk door teller met teller en noemer met noemer te vermenigvuldigen, en het antwoord vereenvoudig je. Je kunt al vóór het vermenigvuldigen vereenvoudigen. Een breuk deel je door een geheel getal door de teller te delen of de noemer te vermenigvuldigen. De deling 2 : 1/2 vraagt hoeveel halven er in het getal 2 passen.
Veelgestelde vragen
Waarom vermenigvuldig je bij vermenigvuldigen ook de noemers?
Als je de helft neemt van drie vierden, wordt elk vierde in tweeën gesneden en worden de delen achtsten. Daarom is 1/2 · 3/4 = 3/8 en is de noemer 2 · 4 = 8.
Waarom kan het product kleiner zijn dan het getal dat je vermenigvuldigt?
Als je een getal vermenigvuldigt met een breuk die kleiner is dan 1, neem je er maar een deel van. Bijvoorbeeld: 1/2 · 3/4 = 3/8, en dat is kleiner dan 3/4.
Hoe reken je de deling 3/4 : 1/4 uit?
Vraag hoeveel vierden er in 3/4 passen. Drie, dus 3/4 : 1/4 = 3. Als de noemers verschillend zijn, maak je de breuken eerst gelijknamig: 1/2 : 1/4 = 2/4 : 1/4 = 2.
Probeer oefeningen
Hebben jullie dit onderwerp in de les behandeld? Maak er een opdracht over voor je klas.