De aarde gefotografeerd vanuit de ruimte: het bruine Afrika en het Arabisch Schiereiland, eromheen blauwe zee en witte wolken, onderaan het ijs van Antarctica
Photo: The Blue Marble (The Earth seen from Apollo 17), NASA / Apollo 17:n miehistö (Harrison Schmitt tai Ron Evans), Public domain, modified: verkleind

De aarde: uitleg, dia's en opdrachten

Wereldbol, evenaar, polen, zeven werelddelen, vijf oceanen en waar Finland ligt. Uitleg, dia's en opdrachten voor leerjaar 3–6 (9–12 jaar).

De aarde is een grote bol met land en water op het oppervlak. De wereldbol is een kleine kopie ervan. In dit artikel leren we over de evenaar, de polen, de halfronden, de werelddelen en de oceanen. Het artikel is gemaakt voor wereldoriëntatie in leerjaar 3–6. Elke stap is klaar om als dia aan de klas te laten zien.

Tot slot wijst de leerling op de wereldbol de evenaar en de polen aan. Hij of zij noemt de zeven werelddelen en de vijf oceanen. Hij of zij kan vertellen op welk halfrond en in welk werelddeel Finland ligt. Daarna kan de leerling oefenen met de aardrijkskundeopdrachten van Puro.

Key concepts

wereldbol
Een klein model van de aarde met de werelddelen en de zeeën.
evenaar
Een denkbeeldige lijn om het midden van de aarde. Dichtbij is het altijd warm.
Noordpool
Het noordelijkste punt van de aarde. Eromheen ligt een bevroren zee.
zuidpool
De zuidpool is het zuidelijkste punt van de aarde. Hij ligt op Antarctica, waar het erg koud is en veel ijs ligt.
werelddeel
Een heel groot stuk land. Er zijn zeven werelddelen, en Finland ligt in Europa.
oceaan
Een heel grote zee. De grootste oceaan is de Grote of Stille Oceaan.
Europa
Europa is een werelddeel waar ook Finland bij hoort. Het is klein, maar er zijn veel landen en talen.
Finland
Finland is een land in Noord-Europa. Het heeft veel bossen en meren, en de hoofdstad is Helsinki.
  1. 1. Welke vorm heeft de aarde?

    Als je de ruimte in vloog, welke vorm zou je dan zien van de aarde?
    Waarom noemen we de aarde een bol?
    Wat zie je op de wereldbol in de klas?
    Is er op het aardoppervlak meer land of meer water?

  2. 2. De wereldbol is een kleine kopie van de aarde

    De aarde is een bol en de wereldbol is een kleine kopie ervan, waarop de werelddelen en zeeën de juiste vorm hebben.

    Een kaart is plat. Het oppervlak van een bol kun je niet plat maken zonder het uit te rekken. Daarom lijken sommige gebieden op de kaart te groot.

    Een meisje zit aan een tafel en op de tafel staat een wereldbol waarop Afrika en Europa te zien zijn
    De wereldbol is een kleine kopie van de aarde. Photo: Girl sitting in front of a globe on a geography class, Shixart1985, CC BY 2.0, modified: verkleind
    Wereldkaart van satellietbeelden: bovenaan lijkt het witte Groenland bijna even groot als Afrika, onderaan is Antarctica uitgerekt tot een breed wit gebied
    Op een platte kaart lijken Groenland en Antarctica te groot. Photo: Mercator projection SW, Strebe, CC BY-SA 3.0, modified: verkleind
  3. 3. De evenaar en de polen

    De evenaar is een denkbeeldige lijn die midden om de aarde loopt. Hij is ongeveer 40.000 kilometer lang.

    De evenaar verdeelt de aarde in een noordelijk en een zuidelijk halfrond. Het noordelijkste punt is de Noordpool en het zuidelijkste de Zuidpool.

    Getekende aarde vanuit de ruimte: links Afrika, bovenaan Europa en Azië, in het midden de Indische Oceaan en onderaan het ijs van Antarctica; midden over de bol loopt een horizontale rode lijn
    De rode lijn is de evenaar. De polen zijn bovenaan en onderaan de bol.. Photo: Orthographic projection SW, Strebe, CC BY-SA 3.0, modified: verkleind
  4. 4. Zeven werelddelen

    Een heel groot landgebied noemen we een werelddeel. Er zijn zeven werelddelen.

    Van groot naar klein zijn het Azië, Afrika, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Antarctica, Europa en Australië en Oceanië. Antarctica is bijna helemaal met ijs bedekt.

    Ovale wereldkaart van satellietbeelden: de werelddelen bruin en groen, de zeeën blauw, onderaan het ijs van Antarctica
    Op deze kaart hebben de werelddelen de juiste grootte ten opzichte van elkaar. Photo: Equal Earth projection SW, Strebe, CC BY-SA 4.0, modified: verkleind
  5. 5. Vijf oceanen

    Ongeveer 7/10 van het aardoppervlak is water. Het meeste daarvan is in de oceanen.

    Volgens de gangbare indeling zijn er vijf oceanen. Van groot naar klein zijn dat de Grote Oceaan, de Atlantische Oceaan, de Indische Oceaan, de Zuidelijke IJszee en de Noordelijke IJszee.

    Ovale wereldkaart van satellietbeelden: het grootste deel van de kaart is blauwe zee, in het midden Afrika en Europa, aan de randen Amerika en Azië
    De Grote Oceaan loopt van de linkerrand van de kaart tot de rechterrand. Photo: Robinson projection SW, Strebe, CC BY-SA 3.0, modified: verkleind
  6. 6. Waar ligt Finland?

    Finland ligt op het noordelijk halfrond en in Europa. Het ligt dichter bij de Noordpool dan bij de evenaar.

    Aan de kust van Finland ligt de Oostzee. Ten westen van Europa ligt de Atlantische Oceaan en ten zuiden ligt Afrika.

    Kaart van Europa waarop Finland donkergroen is; linksboven een kleine wereldkaart waarop de plek van Europa is omlijnd
    Finland is op de kaart donkergroen. Het kleine plaatje laat de plek op de wereldkaart zien.. Photo: Location Finland EU Europe, Quizimodo, Public domain, modified: verkleind
  7. 7. Probeer het met de wereldbol

    Wijs op de wereldbol de evenaar en de polen aan.
    Op welk halfrond ligt Finland?
    Noem de zeven werelddelen.
    Wat is de grootste oceaan?

Summary

De aarde is een bol en de wereldbol is een kleine kopie ervan. Een kaart is plat, dus daarop worden sommige gebieden uitgerekt. De evenaar verdeelt de aarde in een noordelijk en een zuidelijk halfrond. Het noordelijkste punt is de Noordpool en het zuidelijkste de Zuidpool. Er zijn zeven werelddelen en vijf oceanen. Het grootste werelddeel is Azië en de grootste oceaan is de Grote Oceaan. Finland ligt op het noordelijk halfrond in Europa.

Frequently asked questions

Waarom lijkt Groenland op sommige kaarten bijna even groot als Afrika?

Op veel wereldkaarten worden de gebieden dicht bij de polen uitgerekt. Daarom lijkt Groenland groot, terwijl Afrika ongeveer 14 keer zo groot is. Op de wereldbol zijn de groottes juist. Je kunt het proberen met een sinaasappelschil, die scheurt als je hem plat drukt.

Zijn er altijd zeven werelddelen en vijf oceanen?

Niet altijd, want de indeling is een afspraak. De indeling in zeven werelddelen is gebruikelijk in Finse scholen. In sommige landen zijn Noord- en Zuid-Amerika samen één werelddeel. In sommige boeken is de Zuidelijke IJszee geen eigen oceaan, en dan zijn er vier oceanen. Gebruik dezelfde indeling als in jullie eigen schoolboek.

Waarom is het soms dag en soms nacht?

De aarde draait om haar as. Een omwenteling duurt een etmaal, dus 24 uur. Aan de kant die naar de zon gekeerd is, is het dag. Aan de andere kant is het nacht. Je kunt het laten zien met een wereldbol en een zaklamp.

Try exercises