Rode klaprozen en witte bloemen op een weide in het zonlicht; stengels en knoppen zijn op de voorgrond te zien
Foto: Dülmen, Brachliegendes Feld mit Wildblumen -- 2021 -- 9756, Dietmar Rabich, CC BY-SA 4.0, bewerkt: verkleind

De delen van een plant: wortel, stengel, blad en bloem

De delen van een plant voor leerjaar 3–4: wortel, stengel, blad en bloem, met dia's, foto's, vragen en een bonenproefje in een pot.

Een plant maakt zelf voedsel. Daarvoor heeft de plant licht, water en lucht nodig. De delen van de plant werken samen: de wortels nemen water op, de stengel voert het omhoog, het blad maakt voedsel en de bloem maakt zaden. Elke stap is klaar om als dia aan de klas te laten zien.

Aan het eind kunnen de leerlingen de delen van een plant benoemen en vertellen wat elk deel doet. De klas volgt ook hoe een boon kiemt in een pot.

Belangrijke begrippen

plant
Een levend wezen dat in de grond groeit en water en licht nodig heeft.
wortels
De delen van een plant onder de grond die water opnemen en de plant vasthouden.
stengel
Het lange deel van een plant dat de bladeren en bloemen draagt.
blad
Het groene, platte deel van een plant dat aan een tak of stengel groeit.
bloem
Het kleurrijke deel van een plant dat lekker ruikt en bijen lokt.
fotosynthese
Een plant maakt met zonlicht, water en koolstofdioxide suiker en geeft zuurstof af.
zaad
Een klein deel van een plant waaruit een nieuwe plant groeit.
bestuiving
Bij bestuiving gaat stuifmeel van de meeldraden naar de stamper, zodat de plant zaden kan maken. Stuifmeel wordt bijvoorbeeld door bijen en de wind vervoerd.

Gerelateerde oefeningen

  1. 1. Wat is een plant?

    Welke planten zie je door het raam van de klas?
    Wat heeft een plant nodig om te groeien?
    Waar krijgt een plant haar voedsel vandaan?

  2. 2. De vier delen van een plant

    Een plant heeft wortels, een stengel, bladeren en een bloem. Elk deel heeft een eigen taak. Kijk naar de foto: wat doet elk deel?

    Een heel madeliefje op een donkere ondergrond: twee witte bloemen op lange stengels, groene bladeren en bruine, vertakte wortels
    Madeliefje (Bellis perennis) als hele plant, zodat ook de wortels te zien zijn.. Foto: Bellis perennis full plant, Grand-Duc, CC BY-SA 3.0 de, bewerkt: verkleind
  3. 3. Het blad maakt voedsel

    Het blad vangt zonlicht op. De wortels brengen water, en uit de lucht komt koolstofdioxide. Daarvan maakt het blad suiker, dat de plant als voedsel gebruikt. Dat heet fotosynthese. Tegelijk geeft het blad zuurstof af aan de lucht.

    Groene bladeren aan takken; de zon schijnt door de bladeren en eromheen is donker bos
    Bladeren van een beuk waar de zon op schijnt. De bladeren vangen het licht op.. Foto: Sunlight on beech leaves in Gullmarsskogen ravine 1, W.carter, CC0, bewerkt: verkleind
  4. 4. Wat heeft een plant nodig?

    Een plant heeft licht, water, lucht, grond en warmte nodig. De grond geeft de wortels steun en voedingsstoffen. Zonder water verwelkt de plant. Zonder licht wordt de plant bleek en zwak.

    Een vrouw geeft groene planten in de grond water met een metalen gieter; het water spuit uit de tuit
    Water: een moestuin wordt met een gieter besproeid. De planten nemen het water met hun wortels op.. Foto: Arrosage manuel d'un jardin potager, Palmolley, CC BY-SA 4.0, bewerkt: verkleind
  5. 5. Van zaad tot plant

    Een plant begint als een zaad. In vochtige warmte kiemt het zaad. Eerst groeit de wortel, dan de stengel en de eerste bladeren. De plant groeit, bloeit en maakt nieuwe zaden.

    Zes bonen in verschillende stadia van links naar rechts: zaad, wortel groeit eruit, stengel wordt langer en uiterst rechts een kiemplant met groene bladeren en veel wortels
    De boon kiemt: uit het zaad groeit eerst een wortel, daarna de stengel en de eerste bladeren.. Foto: Navy Bean Seed to Seedling Germination, B. Domangue, CC BY-SA 4.0, bewerkt: verkleind
  6. 6. Bestuiving en de reis van zaden

    Een insect brengt stuifmeel van bloem naar bloem. Dat heet bestuiving. Daarna groeit de bloem uit tot een vrucht met zaden erin. De zaden verspreiden zich met de wind, met dieren of met water.

    Een bij op een blauwe bloem; de rode meeldraden en de blauwe kroonbladen zijn te zien, de achtergrond is wazig
    Bestuiving: de bij verzamelt stuifmeel en nectar. Stuifmeel blijft aan haar haartjes hangen en komt zo bij de volgende bloem.. Foto: Apis mellifera on an Echium vulgare, Emilia Jukowska, CC BY 4.0, bewerkt: verkleind
    De ronde witte pluizenbol van een paardenbloem van boven gezien tegen donker gras
    Wind: elk zaadje van de paardenbloem heeft een wit pluisje dat als een parachute werkt. De wind voert de zaden ver weg.. Foto: Dandelion seed head (Taraxacum officinale), Avenue, CC BY-SA 4.0, bewerkt: verkleind
    Twee bruine gevleugelde esdoornvruchten aan een tak; in elk zit een zaad en de vleugel is groot
    Wind: esdoornvruchten hebben vleugels. Als ze vallen, draaien ze rond en zweven ze verder van de boom af.. Foto: Field Maple (Acer campestre) fruit (8252600646), AnemoneProjectors, CC BY-SA 2.0, bewerkt: verkleind
    Close-up van de bloemkop van een klis met roodachtige stekels die in kleine haakjes eindigen; op de achtergrond een groen blad
    Dieren: de stekels van de klis hebben kleine haakjes. Ze blijven in de vacht of aan kleren hangen, en de zaden reizen mee.. Foto: Burdock burrs - detail of hooks - geograph.org.uk - 6577174, M J Richardson, CC BY-SA 2.0, bewerkt: verkleind
  7. 7. Probeer het zelf: de boon kiemt

    Doe vochtige watten en een boon tegen het glas in een pot.
    Zet de pot licht en warm. Maak de watten vochtig als ze droog worden.
    Maak een waarnemingstabel: dag, wortel, stengel en bladeren.
    Bedenk: wat zou er gebeuren als een pot in het donker stond?
    Bedenk: waarom hebben mensen en dieren planten nodig?

Samenvatting

Een plant heeft vier hoofddelen. De wortels houden de plant vast en nemen water en voedingsstoffen op. De stengel draagt de bladeren en bloemen omhoog en voert water. Het blad maakt van licht, water en koolstofdioxide voedsel. Uit de bloem ontstaan zaden, en daaruit groeien nieuwe planten.

Veelgestelde vragen

Eet een plant aarde?

Nee. De plant maakt haar voedsel zelf in de bladeren, met behulp van licht. De wortels nemen water en voedingsstoffen uit de grond op, die de plant helpen groeien.

Waarom zijn bladeren groen?

Bladeren bevatten bladgroen. Dat vangt het licht op als het blad voedsel maakt. In de herfst wordt het bladgroen afgebroken en worden de bladeren geel of rood.

Waarom hebben we planten nodig?

Planten maken zuurstof, die mensen en dieren inademen. Ze zijn voedsel voor veel dieren en mensen. Veel dieren wonen ook in planten of in hun beschutting.

Probeer oefeningen

Hebben jullie dit onderwerp in de les behandeld? Maak er een opdracht over voor je klas.

Maak een opdracht