
Emigratie naar Amerika in de 19e eeuw: waarom miljoenen vertrokken
Waarom vertrokken miljoenen Europeanen naar Amerika? De overtocht, Ellis Island en het nieuwe leven in beeld. Dia's en vragen voor leerjaar 4–6.
Ongeveer tussen 1820 en 1920 trokken tientallen miljoenen Europeanen over zee naar Amerika. We noemen hen emigranten of landverhuizers. Het artikel vertelt waarom ze vertrokken, hoe de reis was en hoe hun nieuwe leven begon. Het past bij geschiedenis in leerjaar 4–6, en elke stap kun je als dia aan de klas laten zien.
Aan het eind kan de leerling vertellen wat emigratie betekent en waarom mensen vertrokken. De leerling kan de bootreis en de aankomst op Ellis Island beschrijven. De leerling weet dat de emigratie zowel Amerika als Europa veranderde.
Belangrijke begrippen
- immigrant
Een immigrant is iemand die vanuit een ander land naar een nieuw land is verhuisd om daar te wonen. Redenen kunnen bijvoorbeeld werk, studie, familie of vlucht voor oorlog en vervolging zijn. Migratie hoort al sinds altijd bij de menselijke geschiedenis.- bevolking
- De bevolking zijn de mensen die in een bepaald gebied wonen, zoals een gemeente of een land. Ze wordt bijvoorbeeld onderzocht naar leeftijd, geslacht en woonplaats, zodat diensten goed kunnen worden gepland.
- aardappel
De aardappel is een knol die onder de grond groeit en een belangrijk voedingsmiddel. Hij is vanuit Zuid-Amerika naar Europa gebracht.- schip
- Een schip is een grote boot die over het water vaart.
- oceaan
Een heel grote zee. De grootste oceaan is de Grote of Stille Oceaan.- stad
Een grote plaats met veel gebouwen, straten en mensen.- fabriek
Een gebouw waar machines goederen in grote aantallen maken. Tijdens de industriële revolutie trokken mensen van het platteland naar de steden om in fabrieken te werken.- boerderij
- Een boerderij is een plek waar gewassen worden verbouwd of dieren worden verzorgd.
1. Wat weet je over emigratie?
Wat betekent het woord emigrant?
Waarom zou iemand zijn land verlaten en over zee reizen?
Wat zou jij meenemen als er maar weinig in je koffer past?
Hoe was een bootreis toen er nog geen vliegtuigen waren?2. Waarom gingen mensen weg?
Een emigrant verhuist voorgoed naar een ander land. In het nieuwe land heet hij of zij een immigrant. De bevolking van Europa groeide snel, en er was niet genoeg land voor iedereen. In Ierland verwoestte de aardappelziekte van 1845 tot 1852 de oogst, en veel mensen leden honger. Uit Amerika kwamen brieven over werk en goedkoop land. Familieleden stuurden geld voor het kaartje. Sommigen wilden ook vrijer leven.

Een Iers gezin ontdekt dat de aardappels die ze voor de winter hadden bewaard, verrot zijn. Daniel MacDonald schilderde het rond 1847.. Foto: An Irish Peasant Family Discovering the Blight of their Store, Daniel MacDonald, Public domain 
Een gezin neemt afscheid van een zeilschip aan de Ierse kust. De gravure komt uit een boek over de geschiedenis van Ierland uit 1868. Henry Doyle maakte haar.. Foto: Emigrants Leave Ireland, Henry Edward Doyle, Public domain, bewerkt: verkleind 3. Van de haven over de oceaan
Eerst reisden de emigranten met de trein of de boot naar een grote haven, zoals Liverpool, Hamburg, Bremen, Rotterdam, Göteborg of Napels. Voor hen lag de Atlantische Oceaan. Met een zeilschip duurde de reis ongeveer zes weken. Vanaf ongeveer 1870 stak het stoomschip de oceaan over in 1–2 weken. De meeste schepen kwamen aan in New York.

De Noord-Atlantische Oceaan op de kaart. Links ligt Noord-Amerika, rechts Europa. Op de kaart staan geen namen; de cijfers wijzen de havens aan.. Foto: North Atlantic Ocean laea relief location map, Uwe Dedering, CC BY-SA 3.0, bewerkt: markeringen toegevoegd 4. De reis in het tussendek
De meeste emigranten reisden met het goedkoopste kaartje in het tussendek. Dat lag op de onderste dekken van het schip, en daar sliep je krap op elkaar in stapelbedden. De lucht was benauwd, en veel mensen waren zeeziek. Bij mooi weer mochten de passagiers aan dek frisse lucht happen.

Emigranten op het dek van een stoomschip kort na 1900. Edwin Levick maakte de foto. De Engelse tekst onderaan betekent: immigranten op een oceaanschip.. Foto: Immigrants on an Atlantic Liner, Edwin Levick, Public domain, bewerkt: verkleind 5. Aangekomen: het Vrijheidsbeeld en Ellis Island
In New York zagen de emigranten eerst het Vrijheidsbeeld. Daarna werden ze naar Ellis Island gebracht voor een medische keuring. Ongeveer 12 miljoen mensen kwamen daar binnen.

De onthulling van het Vrijheidsbeeld in New York in 1886. Edward Moran schilderde het in hetzelfde jaar.. Foto: Unveiling The Statue of Liberty Enlightening the World, Edward Moran, Public domain, bewerkt: verkleind 
De grote zaal op Ellis Island kort na 1900. De nieuwkomers wachtten tussen de hekken tot ze aan de beurt waren voor de keuring. Edwin Levick maakte de foto.. Foto: The pens at Ellis Island, Registry Room, Edwin Levick, Public domain, bewerkt: verkleind - 1886 Het Vrijheidsbeeld wordt onthuld
- 1892 Keuringsstation Ellis Island gaat open
- 1907 Recordjaar: meer dan een miljoen nieuwkomers
- 1924 De VS beperken immigratie
- 1954 Ellis Island gaat dicht
6. Een nieuw leven in een nieuw land
Veel emigranten bleven in een stad en werkten in een fabriek. In New York heette de wijk van de Italianen Little Italy. Veel Duitsers en Scandinaviërs begonnen een boerderij in het midden van de VS. Europeanen trokken ook naar Canada, Argentinië en Brazilië. Kinderen leerden de nieuwe taal snel, maar veel kinderen moesten ook werken.

Een Italiaans gezin zoekt zijn bagage op Ellis Island in 1905. Lewis Hine fotografeerde veel immigranten en werkende kinderen.. Foto: Italian family in the baggage room, Ellis Island, 1905, Lewis Hine, Public domain, bewerkt: verkleind 
Mulberry Street in New York rond 1900. Hier woonden veel Italiaanse immigranten. De foto was eerst zwart-wit en is later ingekleurd.. Foto: Mulberry Street, New York City, Detroit Publishing Co., Public domain, bewerkt: verkleind 7. Bespreek in tweetallen
Om welke redenen verlieten mensen Europa?
Hoe veranderde het stoomschip de zeereis?
Wat gebeurde er met de nieuwkomers op Ellis Island?
Hoe zou het voelen om naar school te gaan in een land waarvan je de taal niet spreekt?
Samenvatting
Ongeveer tussen 1820 en 1920 trokken tientallen miljoenen Europeanen naar Amerika. Ze vertrokken door armoede, gebrek aan land en honger, en brieven van familie lokten hen. Sommigen zochten ook vrijheid. De reis begon in een grote haven, zoals Liverpool, Hamburg of Napels. Met een stoomschip duurde de oversteek ongeveer 1–2 weken. In New York werden de nieuwkomers van 1892 tot 1954 op Ellis Island gekeurd. In het nieuwe land werkten veel mensen in de stad of begonnen ze een boerderij.
Veelgestelde vragen
Wat betekende de emigratie voor Europa?
Uit sommige landen vertrok een heel groot deel van de bevolking. In Ierland woonden in 1901 nog maar ongeveer half zoveel mensen als in 1841. Ook uit Noorwegen en Zweden vertrokken veel mensen. De emigranten stuurden brieven en geld naar huis, en sommigen kwamen later terug.
Hoe ging de medische keuring op Ellis Island?
Een arts bekeek de nieuwkomers terwijl ze de trap naar de zaal op liepen. Als iemand er ziek uitzag, kreeg die met krijt een letter op zijn jas, en werd hij beter onderzocht. De meesten mochten na een paar uur het land in. Slechts ongeveer twee op de honderd werden teruggestuurd.
Verhuizen mensen nog steeds naar een ander land?
Ja. Mensen verhuizen nog steeds voor werk, familie of veiligheid. Nu hebben miljoenen Amerikanen voorouders uit Europa, bijvoorbeeld uit Duitsland, Ierland en Italië.
Probeer oefeningen
Hebben jullie dit onderwerp in de les behandeld? Maak er een opdracht over voor je klas.