De buitenmuur van het Colosseum van onderaf gezien: drie verdiepingen bogen tegen een blauwe lucht
Het Colosseum in Rome, het grootste amfitheater van de oudheid. Photo: Colosseum exterior arches in Rome, Lianguanlun, CC BY 4.0, modified: verkleind

Het oude Rome: uitleg, dia's en vragen

De legende van Romulus, de republiek en de keizers, de legioenen, de wegen en het stadsleven, en de erfenis van het Latijn met afbeeldingen voor leerjaar 4–6 (10–12 jaar).

Rome groeide van één stad uit tot een rijk dat zich uitstrekte van Brittannië tot Egypte. Dit artikel past bij geschiedenis in leerjaar 4–6, en elke stap kan als dia aan de klas getoond worden.

Aan het eind vertelt de leerling wat er bij de stichting van Rome legende is en wat geschiedenis, hoe de republiek een keizerrijk werd en hoe het leger, de wegen en het stadsleven werkten. Hij weet ook wat het Latijn en de Romeinen ons hebben nagelaten.

Key concepts

republiek
Een republiek is een staatsvorm waarin het staatshoofd geen erfelijke vorst is, maar meestal voor een bepaalde tijd wordt gekozen. Finland is sinds 1919 een republiek. Het woord komt van het Latijnse res publica, dat publieke zaak betekent.
keizer
De hoogste heerser van het Romeinse Rijk. De eerste keizer was Augustus, die in 27 voor Christus aan de macht kwam. Het gezicht en de naam van de keizer stonden op munten, en veel keizers werden na hun dood als goden vereerd.
legionair
Een Romeinse beroepssoldaat met een helm, een rechthoekig schild en een kort zwaard. Een legionair diende tot 25 jaar en bouwde tussen veldtochten wegen, bruggen en kampen. Een legioen telde ongeveer 5000 soldaten.
Romeinse weg
Een rechte weg geplaveid met stenen. De Romeinen legden meer dan 80.000 kilometer geplaveide wegen aan, zodat soldaten en handelaren snel konden reizen. De oudste en beroemdste is de Via Appia, begonnen in 312 voor Christus.
aquaduct
Een kanaal dat water van ver uit de heuvels naar een stad bracht. Over dalen liep het water over hoge bruggen met bogen, zoals de Pont du Gard in Frankrijk. Aquaducten brachten water naar Rome voor fonteinen, badhuizen en woningen.
gladiator
Een vechter die in een amfitheater voor publiek vocht. Gladiatoren waren vaak slaven of krijgsgevangenen en trainden in gladiatorenscholen. Een heel succesvolle gladiator kon zijn vrijheid verdienen.
Romeinse cijfers
De Romeinse manier om getallen met letters te schrijven: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 en M = 1000. Het jaar 2026 schrijf je bijvoorbeeld als MMXXVI. Romeinse cijfers zie je nog op klokken en in jaartallen op gebouwen.
archeoloog
Een wetenschapper die oude voorwerpen en resten opgraaft om meer over het verleden te weten te komen. Een archeoloog graaft voorzichtig met een troffel en een kwast en noteert precies waar elke vondst lag. Bijna alles wat we over de steentijd weten, danken we aan archeologen, want er bestond nog geen schrift.

Related exercises

There is no exercise for this topic yet

Teacher or creator: make the first exercise with Puro Editor and choose Het oude Rome as its topic. It will appear here as soon as it is published.

Make the first exercise for this topic

  1. 1. Wat weet jij over Rome?

    Wie stichtte Rome?
    Hoe werd één stad een enorm rijk?
    Wat gebeurde er in het Colosseum?
    Waar zie je Romeinse cijfers of Latijnse woorden?

  2. 2. Het verhaal van Rome, ongeveer 753 v.Chr.–476 n.Chr.

    Volgens de overlevering stichtte Romulus Rome in het jaar 753 v.Chr. Dat is een legende. Archeologen hebben op de heuvels oude woonplaatsen gevonden, maar geen tweeling. Rome was eerst een republiek, bestuurd door de senaat, een raad van invloedrijke mannen. Augustus werd de eerste keizer.

    Een bronzen wolf staat overeind, onder haar buik drinken twee kleine jongens melk
    De Kapitolijnse wolvin, een bronzen beeld in Rome. De tweeling werd in de jaren 1400 aan het beeld toegevoegd.. Photo: Capitoline she-wolf Musei Capitolini MC1181, Onbekende maker, Public domain, modified: verkleind
    Een marmeren beeld: een jonge man in een soldatenpantser steekt zijn rechterhand naar voren, naast zijn voet een klein gevleugeld figuurtje
    Keizer Augustus. Het beeld werd gevonden in Prima Porta bij Rome.. Photo: Statue-Augustus, Till Niermann, Public domain, modified: verkleind
    1. 753 v.Chr. Volgens de overlevering sticht Romulus Rome. Dit is een legende.
    2. 509 v.Chr. Volgens de overlevering wordt Rome niet meer door koningen bestuurd maar is het een republiek
    3. 27 v.Chr. Augustus neemt de macht over en is de eerste keizer van Rome
    4. ongeveer 117 Het rijk is op zijn grootst
    5. 476 De laatste keizer van het westelijke rijk wordt afgezet. Het West-Romeinse Rijk komt ten einde.
  3. 3. Het rijk op zijn grootst, ongeveer in het jaar 117

    Ongeveer in het jaar 117 was het Romeinse Rijk op zijn grootst. Het strekte zich uit van Brittannië tot Egypte en van Spanje tot Mesopotamië. De Middellandse Zee lag in het midden, en de Romeinen noemden haar “onze zee”. De namen op de kaart zijn in het Latijn.

    Een kaart van het gebied rond de Middellandse Zee: het Romeinse Rijk in rood van Brittannië tot Egypte en van Spanje tot Mesopotamië, met Latijnse namen
    Het Romeinse Rijk in het jaar 117. Lichtere rode kleur: gebieden die slechts kort of gedeeltelijk onder Romeins gezag stonden.. Photo: Roman Empire Trajan 117AD, Tataryn, CC BY-SA 3.0, modified: verkleind
  4. 4. Het leger en de wegen

    Het rijk werd bijeengehouden door een beroepsleger. Legionairs dienden jarenlang en bouwden tijdens veldtochten wegen, bruggen en kampen. Bestrate Romeinse wegen verbonden de delen van het rijk. De Muur van Hadrianus in Brittannië was een grenslijn.

    Een man in de uitrusting van een legionair: een pantser van metalen platen, een kort zwaard in de hand en leren sandalen
    Een hedendaagse liefhebber in de uitrusting van een legionair. Photo: Roman Legionary Reenactor, Butser Roman Villa, Tim Sheerman-Chase, CC BY 4.0, modified: verkleind
    Een met stenen bestrate rechte weg loopt tussen bomen en gras, langs de kant oude muurresten
    De Via Appia bij Rome. De aanleg begon in 312 v.Chr.. Photo: Appian Way, Livioandronico2013, CC BY-SA 4.0, modified: verkleind
    Een stenen muur loopt over groene en bruine heuvels tot ver aan de horizon
    De Muur van Hadrianus in Noord-Engeland. De bouw begon ongeveer in 122.. Photo: Hadrian's Wall west of Housesteads 3, Steven Fruitsmaak, Public domain, modified: verkleind
  5. 5. Het forum en de mensen in de stad

    Het forum was het centrum van Rome: daar werd handel gedreven, werden toespraken gehouden en geschillen beslecht. Alleen vrije mannelijke burgers mochten stemmen. Vrouwen stemden niet, en slaven hadden geen rechten. Slaven werkten in huizen, op akkers en in werkplaatsen.

    De ruïnes van het Forum Romanum van boven: links een triomfboog, rechts zuilen van een tempel en in de verte het Colosseum
    Het Forum Romanum in Rome, gezien vanaf de Capitolijnse heuvel. Photo: Roman Forum looking East panorama, Nicholas Hartmann, CC BY-SA 4.0, modified: verkleind
  6. 6. Gebouwen en de erfenis van het Latijn

    De Romeinen bouwden aquaducten, die water naar de steden brachten. In het Colosseum vochten gladiatoren, vaak slaven of krijgsgevangenen, voor het publiek. Uit het Latijn ontstonden het Italiaans, het Frans en het Spaans. In de rechtspraak worden nog steeds Latijnse woorden gebruikt, en Romeinse cijfers zie je op klokken.

    Een stenen boogbrug van drie verdiepingen over een rivier, waarin de brug weerspiegeld wordt
    De Pont du Gard in Zuid-Frankrijk. Het aquaduct voerde water naar de stad Nîmes.. Photo: Pont du Gard (30), Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0, modified: verkleind
    Het plafond van de koepel van het Pantheon: vierkante kassetten in ringen en in het midden een ronde opening waar licht doorheen valt
    De koepel van het Pantheon in Rome. Hij is van beton gemaakt en heeft in het midden een ronde opening.. Photo: Interior oculus of the Rome Pantheon, T. Le Berre, CC BY-SA 4.0, modified: verkleind
    Een vloermozaïek met meerdere strijders en hun namen in Latijnse letters
    Een mozaïek met gladiatoren uit de jaren 300–400 n.Chr. De namen zijn in het Latijn geschreven.. Photo: Gladiators, fragment, Roman, 300-400 AD, marble and limestone mosaic - Galleria Borghese - Rome, Italy - DSC04941, Daderot (valokuva); mosaiikin tekijä tuntematon, Public domain, modified: verkleind
    Een wekker met op de wijzerplaat de Romeinse cijfers I–XII
    Romeinse cijfers op een wijzerplaat: XII is twaalf en IX is negen. Photo: Roman numerals on alarm clock (Unsplash), Ales Krivec, CC0, modified: verkleind
  7. 7. Bespreek het in tweetallen

    Waarom wordt het verhaal over de wolvin en de tweeling als een legende gezien?
    Waarom hielpen de wegen het rijk bijeen te blijven?
    Wat was het verschil tussen het leven van een burger en van een slaaf in Rome?
    Wat Romeins vind je in je eigen taal of dagelijks leven?

Summary

Rome groeide van een stad tot een rijk. Volgens de overlevering stichtte Romulus het in het jaar 753 v.Chr., maar dat is een legende. Rome was eerst een republiek en daarna een keizerrijk, waarvan Augustus vanaf het jaar 27 v.Chr. de eerste keizer was. Het rijk was ongeveer in het jaar 117 op zijn grootst. Het werd bijeengehouden door het leger en de wegen. In de steden waren fora, aquaducten en amfitheaters, en in de samenleving waren er burgers en slaven. Het westelijke rijk kwam in het jaar 476 ten einde. Het Latijn en de Romeinse cijfers leven nog steeds voort.

Frequently asked questions

Hebben Romulus en Remus Rome gesticht?

Dat is een legende. Volgens de overlevering stichtte Romulus Rome in het jaar 753 v.Chr., maar het verhaal werd veel later verteld. Archeologen weten dat er op de heuvels van Rome al in de jaren 700 v.Chr. gewoond werd.

Wanneer eindigde het Romeinse Rijk?

Het westelijke rijk eindigde in het jaar 476, toen de laatste keizer werd afgezet. De oostelijke helft ging vanuit Constantinopel door tot het jaar 1453.

Is het Latijn een dode taal?

Niemand spreekt het als moedertaal, maar het leeft voort in andere talen. Het Italiaans, het Frans en het Spaans ontstonden uit het Latijn, en veel woorden uit de wetenschap en de rechtspraak zijn Latijn.

Try exercises