Nachtelijk schilderij waarop de ovens van een gieterij rood vuur en rook uitspuwen tegen een donkere helling, op de voorgrond stenen en figuren
De gieterijen in Coalbrookdale in Groot-Brittannië branden 's nachts. Schilderij van Philip James de Loutherbourg uit 1801.. Photo: Coalbrookdale by Night, Philip James de Loutherbourg, Public domain, modified: verkleind

De industriële revolutie: uitleg, dia's en vragen

De stoommachine, fabrieken, spoorwegen en het leven van fabrieksarbeiders met afbeeldingen en tijdlijnen voor leerjaar 4–6 (10–12 jaar).

De industrialisatie, ook wel de industriële revolutie genoemd, begon rond 1760 in Groot-Brittannië. Het artikel behandelt de tijd van ongeveer 1760 tot 1900. Het past bij geschiedenis in leerjaar 4–6 en elke stap kan als dia aan de klas getoond worden.

Aan het eind vertelt de leerling wat industrialisatie betekent, waarom het in Groot-Brittannië begon en hoe het het leven van mensen veranderde. Hij of zij kent de woorden stoommachine, fabriek, spoorweg, fabrieksarbeider en verstedelijking.

Key concepts

industrialisatie
Industrialisatie betekent de overgang van ambacht en landbouw naar machines en fabrieken. Ze begon aan het eind van de achttiende eeuw in Groot-Brittannië met de stoommachine en de textielfabrieken. In Finland kwam ze in de tweede helft van de negentiende eeuw op gang, en mensen trokken van het platteland naar de steden.
stoommachine
Een machine die de kracht van stoom omzet in beweging. James Watt verbeterde de stoommachine eind 18e eeuw, en daarmee begon de industriële revolutie. Stoommachines dreven fabrieksmachines, schepen en treinen aan.
fabriek
Een gebouw waar machines goederen in grote aantallen maken. Tijdens de industriële revolutie trokken mensen van het platteland naar de steden om in fabrieken te werken. Een van de eerste grote fabrieken van Finland was de katoenfabriek Finlayson in Tampere, opgericht in 1820.
fabrieksarbeider
Iemand die in een fabriek werkte. In de 19e eeuw kon een werkdag 12 tot 14 uur duren, en ook kinderen werkten. Arbeiders begonnen vakbonden op te richten om betere omstandigheden te krijgen.
stoomlocomotief
Een locomotief op stoom die een trein trekt. Spoorwegen maakten reizen en vrachtvervoer veel sneller. De eerste spoorlijn van Finland werd in 1862 geopend tussen Helsinki en Hämeenlinna.
telefoon
Een apparaat om met iemand ver weg te praten. Alexander Graham Bell kreeg in 1876 patent op de telefoon. De eerste telefoonverbinding van Finland werd al in 1877 in Helsinki geopend.
gloeilamp
Een lamp die op elektriciteit werkt. Eind jaren 1870 ontwikkelde Thomas Edison een gloeilamp die lang meeging. In Finland ging het elektrische licht voor het eerst aan in 1882 in de Finlaysonfabriek in Tampere.
katoen
Een zachte vezel van een plant waarvan stof en kleren worden gemaakt.

Related exercises

There is no exercise for this topic yet

Teacher or creator: make the first exercise with Puro Editor and choose Industrialisatie as its topic. It will appear here as soon as it is published.

Make the first exercise for this topic

  1. 1. Wat weet je over de industrialisatie?

    Hoe werden spullen gemaakt voordat er fabrieken waren?
    Wat doet een stoommachine?
    Waarom trokken mensen van het platteland naar de steden?
    Welke uitvinding heeft het dagelijks leven het meest veranderd?

  2. 2. Vroeger: werk werd met de hand gedaan

    Voor de fabrieken woonden de meeste mensen op het platteland en bewerkten ze het land. Spullen werden als handwerk gemaakt en garen werd thuis met de hand gesponnen. Rond 1760 begon in Groot-Brittannië een grote verandering. Die heet de industriële revolutie.

    Schilderij waarop boeren met sikkels een korenveld maaien, sommigen rusten onder een boom en eten, op de achtergrond een merenlandschap
    Boeren oogsten het graan met de hand. Pieter Bruegel de Oude schilderde het werk in 1565.. Photo: The Harvesters, Pieter Bruegel vanhempi, Public domain, modified: verkleind
    Een vrouw zit aan een spinnewiel en spint garen, achter haar bespeelt een oude man een toetsinstrument en kinderen zingen en spelen fluit
    Een vrouw spint thuis garen met een spinnewiel. Schilderij van Giacomo Francesco Cipper.. Photo: Domestic Scene with Musicians and Woman Spinning (SM 2173), Giacomo Francesco Cipper, Public domain, modified: verkleind en omgezet naar JPEG-formaat
  3. 3. Steenkool en stoommachine

    In Groot-Brittannië was veel steenkool en ijzer. Uit de mijnen moest water worden weggepompt. De stoommachine van Thomas Newcomen deed dat rond 1712. James Watt verbeterde de machine in de jaren 1760 en ze gebruikte minder steenkool.

    Zwart-witte tekening van een stoommachine: onderaan een stenen ketelfornuis, daarop een verticale cilinder, bovenaan een grote gebogen balans en aan het andere uiteinde de pompstang
    Tekening van de stoommachine van Newcomen. De machine pompte water weg uit mijnen.. Photo: Newcomen atmospheric engine (Heat Engines, 1913), Andy Dingley (skannaus); kirja Heat Engines, 1913, Public domain, modified: verkleind
  4. 4. Machines en fabriek

    Nieuwe machines spinden garen en weefden stof veel sneller dan een mens. De machines werden aangedreven door een waterrad of een stoommachine. De machines kwamen in grote fabrieken. In Groot-Brittannië waren de meeste katoenfabrieken.

    Zwart-witte gravure van een lange fabriekshal met twee rijen weefgetouwen, assen en riemen aan het plafond en een paar arbeiders
    Een katoenweverij in Groot-Brittannië op een gravure uit 1835. De machines werden aangedreven door assen en riemen aan het plafond.. Photo: Baines 1835 - Weaving Shed, Thomas Allom (piirros), J. Tingle (kaiverrus); kirja Baines 1835, Public domain, modified: verkleind en omgezet naar JPEG-formaat
  5. 5. De fabrieksstad en de arbeiders

    Mensen trokken van het platteland naar fabrieksteden en de steden groeiden snel. De rook en de vervuiling van de fabrieken maakten de lucht vuil en de woningen waren krap. In de fabrieken werkten fabrieksarbeiders, ook vrouwen en kinderen. De werkdagen waren lang en het werk was vaak gevaarlijk.

    Aquarel van een dal met aan de horizon een stad met tientallen schoorstenen en rookpluimen, op de voorgrond bomen en twee zittende figuren
    Manchester, geschilderd in 1857. Aan de horizon zijn de schoorstenen van de fabrieken en rook te zien. William Wyld.. Photo: Manchester from Kersal Moor (1857), William Wyld, Public domain, modified: verkleind
    Zwart-witte gravure van een Londense wijk van bovenaf: krappe bakstenen huizen, schoorstenen, kleine binnenplaatsen en in de verte een spoorlijn met boogbruggen en rook
    Krappe woningen in Londen. In de verte loopt een spoorlijn. Gustave Doré, boek uit 1872.. Photo: Over London - by Rail (London: A Pilgrimage, 1872), Gustave Doré (kuva), Adolphe François Pannemaker (kaiverrus), Public domain, modified: verkleind
    Zwart-witfoto: een jong meisje staat tussen lange rijen spinmachines in een katoenfabriek, op de vloer liggen vlokken katoen
    Een meisje in een katoenfabriek in de Verenigde Staten in 1909. Ook in Europa werkten kinderen in fabrieken. Fotograaf Lewis Hine.. Photo: Spinner in Globe Cotton Mill, Augusta, Georgia, 1909, Lewis Hine, Public domain, modified: verkleind
  6. 6. Spoorwegen, schepen en uitvindingen

    De stoomlocomotief en het stoomschip maakten reizen en het vervoer van goederen sneller. Spoorwegen verbonden steden. Daarna werden nieuwe apparaten uitgevonden, zoals de telefoon en de gloeilamp. De eerste wetten beperkten het werk van kinderen.

    Oude gravure van een spinmachine met een houten frame, rechts een groot wiel met een zwengel en links veel spoelen op een rij
    De spinmachine van Hargreaves. Het grote wiel werd met de hand gedraaid en de machine had veel spindels. Afbeelding uit 1836.. Photo: Penny Magazine 1836 269 Hargreaves' Spinning Jenny, tuntematon kaivertaja (The Penny Magazine, 1836), Public domain, modified: verkleind
    Oude zwarte stoomlocomotief in een museum: ronde ketel, hoge schoorsteen, grote wielen met houten velgen en een koperen plaat met de tekst Rocket
    De locomotief Rocket in het Science Museum in Londen. De locomotief werd in 1829 voltooid en is tijdens het gebruik veranderd.. Photo: Stephenson's Rocket 1829 (17179632266), Train Photos, CC BY-SA 2.0, modified: verkleind
    Zwart ijzeren schip met zes hoge masten en een schoorsteen, versierd met vlaggen, op een werf aan de rivieroever in Bristol
    De SS Great Britain in Bristol. Het schip werd in 1843 te water gelaten. Het had een ijzeren romp en een stoommachine.. Photo: The SS Great Britain in the dry dock, Steve Daniels, CC BY-SA 2.0, modified: verkleind
    Oud grijs octrooiblad met een tekening van draden en twee trechtervormige apparaten en een handgeschreven handtekening
    De octrooitekening van Alexander Graham Bell uit 1876. Met het apparaat ging spraak via een draad.. Photo: Alexander Graham Bell's Telephone Patent Drawing and Oath - NARA - 302052 (page 2), Alexander Graham Bell, Public domain, modified: verkleind
    Twee zwart-witte tekeningen van een gloeilamp, links de lamp losgemaakt van de fitting en rechts erin vast
    De tekening van de gloeilamp van Edison. De lamp werd in de fitting gedraaid.. Photo: The Edison Incandescent Lamp detached from and screwed in socket, tuntematon, Public domain, modified: verkleind
    1. ongeveer 1765 Hargreaves vindt een spinmachine uit die veel draden tegelijk spint
    2. 1830 De spoorlijn tussen Liverpool en Manchester wordt geopend. De locomotief Rocket is uit 1829.
    3. 1833 Een Britse wet beperkt kinderarbeid in textielfabrieken
    4. 1843 Het stoomschip met ijzeren romp SS Great Britain wordt te water gelaten
    5. 1876 Alexander Graham Bell krijgt een octrooi op de telefoon
    6. ongeveer 1879 Edison en Swan ontwikkelen de gloeilamp
  7. 7. Denk samen na in tweetallen

    Waarom veranderden machines en fabrieken het leven van mensen?
    Wat was goed en wat was slecht aan fabriekswerk?
    Waarom beperkte een wet het werk van kinderen?
    Welke uitvinding heeft jouw dagelijks leven het meest veranderd?

Summary

De industrialisatie, ook wel de industriële revolutie genoemd, begon rond 1760 in Groot-Brittannië. Steenkool en de stoommachine brachten nieuwe kracht. De machines kwamen in fabrieken en als eerste kwam de katoenindustrie. Mensen trokken naar de steden, dat heet verstedelijking. Het werk van de fabrieksarbeiders was lang en er werkten ook kinderen mee. Spoorwegen, stoomschepen, de telefoon en de gloeilamp veranderden het dagelijks leven.

Frequently asked questions

Waarom begon de industrialisatie in Groot-Brittannië?

Daar was veel steenkool en ijzer. Groot-Brittannië had havens en handel met de rest van de wereld en er werd veel stof verkocht. Handelsschepen brachten grondstoffen, zoals katoen. Veel dingen kwamen samen en één reden is niet genoeg.

Heeft James Watt de stoommachine uitgevonden?

Nee. Thomas Newcomen bouwde de stoommachine rond 1712 en ze pompte water weg uit mijnen. James Watt verbeterde de machine en zijn octrooi is uit 1769. De verbeterde machine gebruikte minder steenkool en werd ook in fabrieken gebruikt.

Wanneer mochten kinderen de fabrieken uit en naar school?

Niet in één keer, maar geleidelijk. Een Britse wet beperkte in 1833 kinderarbeid in textielfabrieken. In 1870 werd in Engeland en Wales een wet aangenomen die meer scholen bracht. De verandering duurde tientallen jaren en gebeurde niet in elk land tegelijk.

Try exercises