Een zwart-wit portret van een vrouw met krullend, naar achteren gekamd haar en een donkere jurk. Ze laat haar hoofd tegen haar hand rusten en kijkt ernstig opzij
Marie Curie als winnares van de Nobelprijs voor Scheikunde in 1911 (foto van de Nobelstichting).. Foto: Marie Curie (Nobel-Chem), Fotograv. - Generalstabens Litografiska Anstalt Stockholm, Public domain, bewerkt: verkleind

Marie Curie: onderzoeker en twee Nobelprijzen

Het leven van Marie Curie, de ontdekking van polonium en radium en twee Nobelprijzen in beeld en op kaarten. Dia's en vragen voor leerjaar 4–6.

Marie Curie werd geboren in Polen en deed haar onderzoek in Parijs. Samen met haar man Pierre Curie ontdekte ze twee nieuwe elementen, en ze kreeg twee Nobelprijzen. Het artikel past bij geschiedenis in leerjaar 4–6 en elke stap kan als dia aan de klas worden getoond.

Tot slot vertellen de leerlingen wie Marie Curie was en waar ze vandaan kwam. Ze weten wat de Curies ontdekten en waarom Marie twee Nobelprijzen kreeg. Ze kunnen uitleggen hoe het werk van Marie Curie artsen hielp en waarom men voorzichtig omgaat met radioactieve stoffen. Ze kennen de woorden onderzoeker, element, atoom en röntgenapparaat.

Belangrijke begrippen

onderzoeker
Iemand die dingen ontdekt door waar te nemen, te testen en te meten.
element
Een element is een stof die uit maar één soort atomen bestaat. Het kan scheikundig niet worden gesplitst in eenvoudigere stoffen.
atoom
Het piepkleine bouwsteentje waaruit alles bestaat. Atomen zijn te klein om te zien.
natuurkunde
Bij natuurkunde leer je bijvoorbeeld over beweging, krachten, licht en elektriciteit.
scheikunde
Bij scheikunde leer je waaruit dingen bestaan en hoe ze veranderen.
kanker
Kanker is een ziekte waarbij cellen in het lichaam ongecontroleerd gaan groeien. Er zijn veel soorten kanker en veel ervan kunnen tegenwoordig behandeld worden.
  1. 1. Wat weet jij over Marie Curie?

    Wie was Marie Curie en waar kwam ze vandaan?
    Wat ontdekte ze?
    Waarom kreeg ze twee Nobelprijzen?
    Hoe hielp haar werk de artsen?

  2. 2. Van Warschau naar Parijs

    Marie Curie werd in 1867 in Warschau geboren. Toen heette ze Maria Skłodowska. Warschau stond onder Russisch bestuur, en vrouwen mochten daar niet studeren aan de universiteit. In 1891 verhuisde ze naar Parijs en studeerde ze aan de Sorbonne natuurkunde en wiskunde. In Parijs gebruikte ze de naam Marie.

    Een lege kaart van Europa: grijze landgebieden, blauwe zeeën en dunne grenslijnen, zonder namen
    Kaart van Europa uit 1860. De grenzen zijn oud: Duitsland en Italië bestonden toen bijvoorbeeld nog uit veel kleine staten. De markeringen zijn bij benadering.. Foto: Blank map of Europe (1860), Ibrahimkash, CC0, bewerkt: verkleind
  3. 3. Polonium en radium

    In Parijs trouwde Marie met de onderzoeker Pierre Curie. Samen onderzochten ze een stof die onzichtbare straling uitzond. Dat heet radioactiviteit: sommige atomen zenden straling uit, en die kun je meten. In 1898 ontdekten de Curies twee nieuwe elementen, polonium en radium. Polonium kreeg zijn naam van Maries geboorteland Polen.

    Op een zwart-witfoto staat een man met een baard en zit een vrouw aan een tafel met meetinstrumenten, ronde metalen cilinders en glazen vaten
    Pierre en Marie Curie in het laboratorium vóór 1906. Met het apparaat werd gemeten hoe sterk een monster straalt.. Foto: Pierre and Marie Curie, Tuntematon, Public domain, bewerkt: verkleind
    Close-up van een zwarte steen met een oppervlak vol kleine, ronde, glanzende bultjes, als een tros druiven
    Pekblende, ook uraniniet genoemd, is een erts met uranium. Het monster op de foto komt uit Saksen in Duitsland. De Curies onderzochten zulk erts en vonden er polonium en radium in.. Foto: Pitchblende schlema-alberoda, Geomartin, CC BY-SA 3.0, bewerkt: verkleind
  4. 4. Twee Nobelprijzen

    In 1903 kreeg Marie de Nobelprijs voor Natuurkunde, samen met Pierre Curie en Henri Becquerel. In 1911 kreeg ze de prijs voor Scheikunde, omdat ze radium en polonium had ontdekt. Marie was de eerste vrouw die een Nobelprijs kreeg. Ze is de enige mens die hem in twee verschillende wetenschappen heeft gekregen.

    Twee versierde diplomabladzijden in goudkleurige lijsten. Op de rechterpagina staat de naam Marie Sklodowska Curie, met erboven een kleine weegschaal
    Marie Curies Nobeldiploma voor Scheikunde uit 1911. De foto toont beide bladzijden van het diploma. De tekst is in het Zweeds.. Foto: Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911, Nobel Foundation, diploma by Sofia Gisberg, Public domain, bewerkt: verkleind
  5. 5. Röntgenwagens als hulp voor artsen

    Tijdens de Eerste Wereldoorlog regelde Marie wagens met een röntgenapparaat voor de ziekenhuizen. Op een röntgenfoto ziet de arts de botten en vindt hij bijvoorbeeld een botbreuk of een kogel. De wagens heetten Petites Curies, de kleine Curies.

    Op een zwart-witfoto zit een vrouw in de cabine van een grote, kistvormige wagen. Aan de zijkant van de wagen zit een klein vlaggetje
    Marie Curie achter het stuur van een röntgenwagen tijdens de Eerste Wereldoorlog.. Foto: Marie Curie - Mobile X-Ray-Unit, Tuntematon, Public domain, bewerkt: verkleind
  6. 6. Het leven van Marie Curie in jaartallen

    Marie Curie overleed in 1934. Zowel in Parijs als in Warschau is er een museum aan haar gewijd.

    Op een zwart-witfoto staat een bakstenen gebouw van twee verdiepingen met gewelfde ramen en ijzeren hekken ervoor, aan een straat
    Het Curie-paviljoen van het Radiuminstituut in Parijs in 1913. Het gebouw was een jaar later klaar.. Foto: Institut du Radium : pavillon de Mme Curie, Agence de presse Meurisse, Public domain, bewerkt: verkleind
    Een oud oranjebruin stadshuis met borden bij de deur en in de ramen en rode bloemen op het balkon
    Het Marie Curie-museum in Warschau. In het huis aan de Freta-straat werd Marie in 1867 geboren. De platen en borden op de muur zijn in het Pools.. Foto: Skladowska muzeum Warszawa, Дар Ветер, CC BY-SA 3.0, bewerkt: verkleind
    1. 1867 Geboren in Warschau
    2. 1891 Verhuist naar Parijs om te studeren
    3. 1898 Polonium en radium ontdekt
    4. 1903 Nobelprijs voor Natuurkunde
    5. 1911 Nobelprijs voor Scheikunde
    6. 1914 Radiuminstituut wordt voltooid
  7. 7. Probeer het zelf en denk na

    Probeer het zelf: houd een week lang aantekeningen bij als een onderzoeker en schrijf elke dag de datum en de buitentemperatuur op.
    Waarom mocht Marie in Warschau niet studeren aan de universiteit?
    Wat betekent radioactiviteit?
    Waarvoor had men röntgenwagens nodig?
    Waarom gaat men tegenwoordig voorzichtig om met radioactieve stoffen?

Samenvatting

Marie Curie werd in 1867 in Warschau geboren en studeerde in Parijs. Samen met Pierre Curie ontdekte ze in 1898 de elementen polonium en radium. Ze kreeg in 1903 de Nobelprijs voor Natuurkunde en in 1911 die voor Scheikunde. Tijdens de Eerste Wereldoorlog regelde ze röntgenwagens voor artsen. De straling van radioactieve stoffen kan schadelijk zijn voor de gezondheid, maar wordt ook gebruikt in de geneeskunde, bijvoorbeeld bij de behandeling van kankerpatiënten.

Veelgestelde vragen

Wat is radioactiviteit?

Alle stoffen bestaan uit atomen. Uit sommige atomen komt onzichtbare straling, en die kun je meten met speciale apparaten. Dat heet radioactiviteit. Marie Curie begon het woord te gebruiken. Sterke straling is schadelijk voor het lichaam. In de geneeskunde wordt straling zorgvuldig gecontroleerd gebruikt, bijvoorbeeld bij de behandeling van kankerpatiënten.

Waarom is polonium naar Polen genoemd?

Marie Curie wilde haar geboorteland eren. Polen was toen geen zelfstandige staat, maar de gebieden ervan behoorden tot Rusland, Pruisen en Oostenrijk. De Curies maakten het nieuwe element in 1898 bekend. Marie wilde dat de naam aan Polen zou herinneren.

Was de dochter van Marie Curie ook onderzoeker?

Ja. Marie Curies dochter Irène Joliot-Curie onderzocht radioactiviteit, net als haar moeder. In 1935 kreeg ze samen met haar man Frédéric Joliot de Nobelprijs voor Scheikunde. Moeder en dochter hebben dus allebei een Nobelprijs gekregen.

Probeer oefeningen

Hebben jullie dit onderwerp in de les behandeld? Maak er een opdracht over voor je klas.

Maak een opdracht