Negatieve getallen met thermometer en getallenlijn, leerjaar 5–6

Negatieve getallen op de thermometer en de getallenlijn: vergelijken, ordenen, tegengestelde getallen, temperatuur en doelsaldo. Dia's en opdrachten voor leerjaar 5–6.

Een negatief getal is kleiner dan nul. In de winter zie je negatieve getallen op de thermometer, en in de stand van een competitie kan het doelsaldo negatief zijn. Ook land kan onder de zeespiegel liggen. Op de getallenlijn staan de negatieve getallen links van nul.

Het artikel is geschreven voor leerjaar 5–6, en elke stap kan meteen als dia aan de klas worden getoond. De leerlingen vergelijken en ordenen negatieve getallen, vinden het tegengestelde getal en berekenen een temperatuurverandering op de getallenlijn.

Belangrijke begrippen

negatief getal
Een getal kleiner dan nul, zoals −5. Als het vriest, is de temperatuur negatief.
getallenlijn
Een rechte lijn waarop de getallen op volgorde en op gelijke afstanden staan.
nul
Het getal dat helemaal niets betekent.
kleiner dan
Het teken < dat laat zien dat het getal links kleiner is, zoals 3 < 7.
groter dan
Het teken > dat laat zien dat het getal links groter is, zoals 7 > 3.
temperatuur
Die vertelt hoe warm of koud het is. Je meet het in graden met een thermometer.
verschil
De uitkomst van een aftreksom. Het verschil tussen 5 en 2 is 3.
aftrekken
Een getal van een ander getal afhalen, bijvoorbeeld 5 − 2 = 3.
  1. 1. Koude winterochtend: temperatuur onder nul

    Op een winterochtend wijst de thermometer −8 °C aan. Je leest dat als ‘min acht graden’. Het vriest acht graden, en het meer is bevroren.

    In de middag wijst de thermometer +2 °C aan. Het getal −8 is een negatief getal: het is kleiner dan nul.

    Getallenlijn van −10 tot 10 met markeringen bij de ochtendtemperatuur −8 °C, bij nul en bij de middagtemperatuur +2 °C-10-9-8-7-6-5-4-3-2-1012345678910ochtend −8 °C0 °C: water bevriestmiddag +2 °C−8 °C is kouder dan +2 °C
  2. 2. Negatieve getallen op de getallenlijn

    De getallenlijn loopt ook links van nul door. Rechts van nul staan de positieve getallen (1, 2, 3 …) en links de negatieve getallen (−1, −2, −3 …).

    Voor een negatief getal staat een minteken. Nul is niet positief en ook niet negatief.

    Getallenlijn van −6 tot 6: de getallen −4 en 4 zijn gemarkeerd en liggen even ver van nul aan verschillende kanten-6-5-4-3-2-10123456−44−4 en 4 zijn tegengestelde getallen
  3. 3. Wat is kleiner: −5 of −2?

    Hoe verder naar links een getal op de getallenlijn staat, hoe kleiner het is. Bij de positieve getallen is 2 kleiner dan 5. Bij de negatieve getallen is −5 kleiner dan −2, omdat −5 verder links van nul ligt.

    Getallenlijn van nul tot zes: 2 staat verder naar links dan 5, dus 2 is kleiner012345625
    Positief: 2 < 5
    Getallenlijn van −6 tot nul: −5 staat verder naar links dan −2, dus −5 is kleiner-6-5-4-3-2-10−5−2
    Negatief: −5 < −2
  4. 4. Temperaturen op volgorde

    Ochtendtemperaturen op vijf dagen: −1, 3, −7, 0 en −4 °C.
    Zoek eerst de negatieve getallen: −1, −7 en −4.
    Het kleinste getal staat het verst links van nul: −7.
    Volgorde: −7 < −4 < −1 < 0 < 3

    Getallenlijn van −8 tot 4: de ochtendtemperaturen −7, −4, −1, 0 en 3 graden zijn op volgorde van links naar rechts gemarkeerd-8-7-6-5-4-3-2-101234−7 °C−4 °C−1 °C0 °C3 °C−7 < −4 < −1 < 0 < 3
  5. 5. De temperatuur stijgt en daalt

    Als de temperatuur stijgt, ga je op de getallenlijn naar rechts, en als hij daalt, naar links. Ga je over nul heen, reken dan in twee stappen.

    In de ochtend is het −3 °C en in de middag +4 °C: de temperatuur stijgt 3 + 4 = 7 graden. In de avond is het 2 °C, en in de nacht is het 6 graden kouder: 2 − 6 = −4.

    Getallenlijn van −5 tot 5: de sprong van −3 naar nul is 3 en van nul naar 4 is 4, samen 7 stappen naar rechts-5-4-3-2-1012345−3 °C+30 °C+4+4 °C
    Stijgt: 3 + 4 = 7 graden
    Getallenlijn van −5 tot 5: de sprong van 2 naar nul is 2 en van nul naar −4 is 4, samen 6 stappen naar links-5-4-3-2-10123452 °C−20 °C−4−4 °C
    Daalt: 2 − 6 = −4
  6. 6. Doelsaldo in de hockeycompetitie

    De Lynxen scoorden in de hockeycompetitie 12 doelpunten en kregen er 15 tegen. Het doelsaldo is het verschil tussen doelpunten voor en doelpunten tegen. Je berekent het met aftrekken: 12 − 15 = −3.

    Een negatief doelsaldo betekent dat het team meer doelpunten tegen kreeg dan het scoorde. De Vossen hebben een doelsaldo van 0 en De Beren +5.

    Getallenlijn van −5 tot 5: doelsaldo van De Lynxen −3, De Vossen 0 en De Beren +5-5-4-3-2-1012345Lynxen −3Vossen 0Beren +5Beste doelsaldo: Beren +5
  7. 7. Los op en leg uit in tweetallen

    1. Zet op volgorde van klein naar groot: 2, −9, −3, 0, −5.
    2. Wat is het tegengestelde getal van −7?
    3. Het is 1 °C en de temperatuur daalt 5 graden. Wat is de nieuwe temperatuur?
    4. Een team scoorde 8 doelpunten en kreeg er 13 tegen. Bereken het doelsaldo.
    5. Een klasgenoot zegt: ‘−8 is groter dan −3, omdat 8 > 3.’ Wat antwoord je?

Samenvatting

Een negatief getal is kleiner dan nul en heeft een minteken ervoor. Op de getallenlijn staan de negatieve getallen links van nul. Hoe verder naar links een getal staat, hoe kleiner het is: −5 < −2. Een getal en zijn tegengestelde getal liggen even ver van nul. Als de temperatuur stijgt, ga je naar rechts, en als hij daalt, ga je naar links. Ga je over nul heen, reken dan in twee stappen.

Veelgestelde vragen

Is nul een positief of een negatief getal?

Geen van beide. Op de getallenlijn ligt nul tussen de positieve en de negatieve getallen. Een temperatuur van 0 °C is niet onder nul en ook niet boven nul.

Waarom is −8 kleiner dan −3, terwijl 8 groter is dan 3?

Op de getallenlijn staat −8 verder links van nul dan −3. Op de thermometer is −8 °C kouder dan −3 °C. Hoe verder een negatief getal van nul af ligt, hoe kleiner het is.

Waar worden negatieve getallen nog meer gebruikt?

In een vriezer is het meestal ongeveer −18 °C. In Nederland ligt een deel van het land onder de zeespiegel. Het laagste punt ligt ongeveer 7 meter onder de zeespiegel, dus op een hoogte van −7 m.

Probeer oefeningen

Hebben jullie dit onderwerp in de les behandeld? Maak er een opdracht over voor je klas.

Maak een opdracht