Procenten: honderdste, breuk en kommagetal, leerjaar 5–6
Procent als honderdste: verband met breuk en kommagetal, deel van een getal, aandeel in procenten en prijsdaling. Dia's en opdrachten voor leerjaar 5–6.
Procent betekent honderdste: 1% is 1/100 van een geheel. Procenten zie je bij de batterij van een telefoon, in de uitverkoop en in sportstatistieken, bijvoorbeeld het percentage gestopte schoten van een keeper. Procent, breuk en kommagetal kunnen dezelfde hoeveelheid beschrijven, en ze passen alle drie op dezelfde getallenlijn.
Het artikel is geschreven voor leerjaar 5–6, en elke stap is klaar om als dia aan de klas te laten zien. De leerlingen schrijven een procent als breuk en als kommagetal, berekenen een deel van een getal, bepalen een aandeel in procenten en berekenen een prijsdaling.
Belangrijke begrippen
- procent
Een honderdste. 50 procent (50%) betekent de helft.- honderdste
Een van honderd gelijke delen, 1/100 of 0,01.- breuk
Een getal dat een deel van een geheel aangeeft, zoals 3/4.- kommagetal
Een getal met een komma, gevolgd door delen kleiner dan één, zoals 2,5.- tiende
Een van tien gelijke delen, 1/10 of 0,1.- kwart
Een van vier gelijke delen, 1/4.- getallenlijn
Een rechte lijn waarop de getallen op volgorde en op gelijke afstanden staan.
1. Een procent is een honderdste
Procent betekent honderdste. Het geheel is 100%, en 1% is 1/100 daarvan.
De batterij van een telefoon is vol bij 100%. Bij 50% is nog de helft over. Bij 10% is nog een tiende over.
2. Dezelfde hoeveelheid op drie manieren
Procent, breuk en kommagetal kunnen dezelfde hoeveelheid beschrijven. Procent is een honderdste: 25% is 25/100. Vereenvoudigd is dat een kwart, dus 1/4, en als kommagetal is het 0,25.
3. Deel van een getal: 10%, 50% en 25%
Bereken 10%, 50% en 25% van de 80 schoten van een hockeyteam.
10% is 1/10: 80 : 10 = 8
50% is 1/2: 80 : 2 = 40
25% is 1/4: 80 : 4 = 204. Van één procent naar meer procenten
Op een natuurpad werden 200 bomen geteld, en 35% daarvan waren berken. Hoeveel berken zijn dat?
Zoek eerst 1%: 200 : 100 = 2 bomen. Dan is 35 · 2 = 70 berken.
5. Welke keeper stopt het beste?
Keeper A stopte 18 van de 20 schoten en keeper B 7 van de 10. Het aantal schoten was verschillend, dus vergelijk de percentages gestopte schoten, het aandeel gestopte schoten: breid de breuk uit tot noemer 100.
A: 18/20 = 90/100 = 90% B: 7/10 = 70/100 = 70% 6. De prijs daalt met 20%
Een bal kost 50 € en de prijs daalt met 20%.
10% is 50 : 10 = 5
20% is 2 · 5 = 10 €
De nieuwe prijs is 50 − 10 = 40 €7. Oplossen en uitleggen in tweetallen
1. Schrijf 75% als breuk en als kommagetal.
2. Bereken 10% en 25% van 120.
3. In een bos staan 40 bomen, en 10 daarvan zijn sparren. Hoeveel procent zijn sparren?
4. Een jas kost 80 € en de prijs daalt met 25%. Wat is de nieuwe prijs?
5. Een klasgenoot zegt: “Eerst ging 50% van de schoten erin en daarna 50%, dus samen 100%.” Wat antwoord jij?
Samenvatting
Procent betekent honderdste, en het geheel is 100%. Een procent kun je schrijven als breuk en als kommagetal: 25% is 25/100, 1/4 en 0,25. Een deel van een getal vind je met een breuk (10% is 1/10) of door eerst 1% uit te rekenen. Het aandeel in procenten vind je door de breuk uit te breiden tot noemer 100. Bij een prijsdaling bereken je eerst het bedrag van het procent en trek je dat eraf. Een procent is altijd een deel van een geheel.
Veelgestelde vragen
Is 50% altijd evenveel?
Nee. 50% is altijd de helft, maar de helft van verschillende gehelen is verschillend veel. 50% van 10 is 5, en 50% van 200 is 100. Procent geeft het aandeel aan, niet de hoeveelheid.
Kan een percentage groter zijn dan 100?
Ja. 100% is het geheel, en meer dan 100% is meer dan het geheel. Bijvoorbeeld: 150% van 40 is 60. Een deel van een geheel is echter hooguit 100%.
Mag je procenten uit verschillende situaties optellen?
Nee, niet als de gehelen verschillend groot zijn. Als de eerste wedstrijd 10 schoten had en de tweede 20, gingen er 5 + 10 = 15 schoten van de 30 erin. Dat is 50%, niet 100%.
Probeer oefeningen
Hebben jullie dit onderwerp in de les behandeld? Maak er een opdracht over voor je klas.