
Romeinse architectuur en bouwkunst: uitleg, dia's en vragen
Wegen, bakstenen en beton, de boog, het Colosseum, de koepel van het Pantheon, het riool en huizen met voorbeelden uit Pompeji en afbeeldingen voor leerjaar 4–6 (10–12 jaar).
De Romeinen bouwden wegen, bruggen, waterleidingen en grote arena's. Veel gebouwen staan nog steeds. Romeinse architectuur past bij geschiedenis in leerjaar 4–6, en elke stap kan als dia aan de klas getoond worden.
Aan het eind vertelt de leerling waarom de boog een belangrijke bouwmethode was en hoe het Colosseum en het Pantheon gebouwd werden. Hij weet ook in wat voor steden en huizen de Romeinen woonden en wat wij van hen hebben geërfd.
Key concepts
- architectuur
Architectuur is de kunst van het ontwerpen van gebouwen en andere bouwwerken. Een architect bepaalt hoe een gebouw eruitziet en hoe het wordt gebruikt.- Romeinse weg
Een rechte weg geplaveid met stenen. De Romeinen legden meer dan 80.000 kilometer geplaveide wegen aan, zodat soldaten en handelaren snel konden reizen. De oudste en beroemdste is de Via Appia, begonnen in 312 voor Christus.- aquaduct
Een kanaal dat water van ver uit de heuvels naar een stad bracht. Over dalen liep het water over hoge bruggen met bogen, zoals de Pont du Gard in Frankrijk. Aquaducten brachten water naar Rome voor fonteinen, badhuizen en woningen.- amfitheater
Een ovale arena in de open lucht voor gladiatorengevechten en dierenshows. De grootste is het Colosseum in Rome, voltooid in het jaar 80, met plaats voor ongeveer 50.000 toeschouwers. Overal in het rijk werden amfitheaters gebouwd.- koepel
Een dak in de vorm van een halve bol. Filippo Brunelleschi bouwde van 1420 tot 1436 een enorme koepel op de dom van Florence zonder houten steunconstructie, wat als een wonder werd gezien. Het is nog steeds de grootste bakstenen koepel ter wereld.- forum
Het centrale plein van een Romeinse stad, met tempels, winkels en bestuursgebouwen eromheen. Er werden toespraken, rechtszaken en feesten gehouden. Het Forum Romanum in Rome was het hart van het hele rijk.- domus
Het huis van een rijke Romeinse familie. In het midden lag het atrium, waar regenwater door een opening in het dak in een bassin viel, en vaak een tuin met zuilen eromheen. De muren waren beschilderd en de vloeren bedekt met mozaïeken.- insula
Een Romeins flatgebouw waar gewone mensen dicht op elkaar in huurkamers woonden. Beneden zaten winkels, en hoe hoger je woonde, hoe armer je meestal was. De gebouwen liepen vaak gevaar voor brand en instorting.
Related exercises
There is no exercise for this topic yet
Teacher or creator: make the first exercise with Puro Editor and choose Het oude Rome as its topic. It will appear here as soon as it is published.
1. Wat bouwden de Romeinen?
Welke Romeinse gebouwen of bruggen heb jij gezien?
Waarom staan sommige ervan nog steeds, hoewel ze duizenden jaren oud zijn?
Wat heb je nodig om een brug over een rivier te bouwen?
Waar komt het water bij jou thuis vandaan?2. Wegen, bakstenen en beton
De Romeinen bouwden bestrate Romeinse wegen en stenen bruggen in het hele rijk. Muren maakten ze van beton en ze bekleedden ze vaak met steen of bakstenen. Beton was gemaakt van kalk, vulkaanas en steenbrokken. Het werd keihard.

Een bestrate straat in Pompeji. Over de straat liggen hoge oversteekstenen.. Photo: Street chaussée Pompeii, Jebulon, CC0, modified: verkleind 
De ruïnes van de thermen van Caracalla in Rome. Het oppervlak van de muur bestaat uit bakstenen en binnenin zit beton.. Photo: 10 2023 - Terme (Baths of) Caracalla, Arte Romana, Viale Guido Baccelli, Rome, Roma, Lazio, 00154, Italy - Photo Paolo Villa - FO232105 - Architettura e mattoni - arco-volta, Paolo Villa, CC BY-SA 4.0, modified: verkleind 
Een gemetseld bakstenen gewelf in de ruïnes van de thermen van Caracalla. Een gewelf is een dak in de vorm van een boog.. Photo: 10 2023 - Terme (Baths of) Caracalla, Arte Romana, Viale Guido Baccelli, Rome, Roma, Lazio, 00154, Italy - Photo Paolo Villa - FO232097 - Architettura e mattoni - arco-volta, Paolo Villa, CC BY-SA 4.0, modified: verkleind 3. De boog draagt
De boog hielp de Romeinen hoge bruggen en aquaducten te bouwen. De stenen drukken in een boog tegen elkaar. Het gewicht verplaatst zich naar de pijlers. Een rechte stenen balk kon breken als hij lang was.

Het aquaduct van Segovia in Spanje. Het voerde water naar de stad Segovia. De steenblokken zijn zonder mortel op elkaar gestapeld en het aquaduct staat er nog steeds.. Photo: Aqueduct of Segovia 08, Bernard Gagnon, CC BY-SA 3.0, modified: verkleind 4. Het Colosseum: een grote arena
Het Colosseum is een ovaal amfitheater in Rome. Het werd in het jaar 80 voltooid en er pasten naar schatting 50.000–80.000 toeschouwers in. Genummerde ingangen en gangen leidden iedereen naar zijn eigen plaats. Daar zag men gladiatorengevechten en dierenshows.

Een doorsnedetekening van het Colosseum. Je ziet de rijen banken van de tribune, de bogen en de gewelven.. Photo: Fig 225 Cross section of Colosseum, Rome, A Rosengarten, Public domain, modified: verkleind 
Het Romeinse cijfer LIII, oftewel 53, boven een ingang van het Colosseum.. Photo: Colosseum-Entrance LIII, David Castor, CC0, modified: verkleind 
De binnenkant van het Colosseum vanaf het niveau van de arena. De huidige vloer is nieuw, en eronder liggen de ondergrondse gangen uit de oudheid.. Photo: Colosseum Interior 1 (15005911295), daryl_mitchell from Saskatoon, Saskatchewan, Canada, CC BY-SA 2.0, modified: verkleind 5. De koepel van het Pantheon
De koepel van het Pantheon is van beton gemaakt. Hij is ongeveer 43 meter breed. In de koepel zitten vierkante uitsparingen en in het midden zit een ronde opening. Het gebouw staat nog steeds in Rome.

De binnenkant van het Pantheon in een schilderij van Giovanni Paolo Panini uit ongeveer het jaar 1734. In de koepel zitten vierkante uitsparingen en in het midden een ronde opening.. Photo: Interior of the Pantheon, Rome, Giovanni Paolo Panini, CC0, modified: verkleind 6. Stad en huis
In het midden van de stad lag het forum, en in de thermen wasten mensen zich en ontmoetten ze elkaar. Het riool Cloaca Maxima voerde het afvalwater af naar de Tiber. Rijke mensen woonden in domus-huizen met in het midden een atrium. Gewone mensen woonden in insula-flatgebouwen.

De uitmonding van de Cloaca Maxima op een oude foto. Het riool loopt uit in de Tiber. Een deel ervan is nog in gebruik.. Photo: Rome Cloaca Maxima - (It.I.A.b.76), Unknown photographer, Public domain, modified: verkleind 
Het atrium in het Huis van de Faun in Pompeji. In het midden ligt een bassin waar het regenwater in stroomde. Pompeji werd in het jaar 79 onder as bedolven, en daarom zijn de huizen er bewaard gebleven.. Photo: House of the Faun, the large atrium with cubicula on three sides and a tablinum at the rear, Pompeii (14857299229), Carole Raddato from FRANKFURT, Germany, CC BY-SA 2.0, modified: verkleind 
De bakstenen muur van een insula-flatgebouw in Ostia Antica, de havenstad van Rome. Op de begane grond zaten vaak winkels.. Photo: Ostia Antica - R3 I03,1 Insula delle Trifore P1110182, Lalupa, CC BY-SA 4.0, modified: verkleind 7. Bespreek het in tweetallen
Waarom draagt een boog beter dan een rechte stenen balk?
Wat hebben we van de Romeinen geërfd: bogen, beton, riolen, wegen?
Wat bij jou in de buurt doet denken aan Romeins bouwen?
Wat vertellen de huizen van Pompeji over het dagelijks leven van de Romeinen?
Summary
De Romeinen waren vaardige bouwers. Ze bouwden bestrate wegen, bruggen en waterleidingen en gebruikten bakstenen en beton. De boog hielp om lange bruggen, aquaducten en arena's zoals het Colosseum te bouwen. De koepel van het Pantheon is van beton en heeft een ronde opening. In de steden waren een forum, thermen en een riool. Rijke mensen woonden in domus-huizen en gewone mensen in insula-flatgebouwen. Veel gebouwen staan nog steeds, en bogen, beton en riolen worden ook nu nog gebruikt.
Frequently asked questions
Hebben de Romeinen de boog uitgevonden?
Nee. Bogen werden al vóór de Romeinen gebruikt, bijvoorbeeld in het oude Mesopotamië. De Romeinen gebruikten de boog overal en bouwden er grote bruggen, waterleidingen en arena's mee.
Waarom houdt de koepel van het Pantheon het nog steeds?
In het bovenste deel van de koepel werden lichtere stenen gebruikt dan in het onderste deel. De ronde opening in het midden maakt de koepel lichter. Het gebouw is ook altijd in gebruik geweest, en daarom is het onderhouden.
Wat hebben we van de Romeinse bouwers geërfd?
Bijvoorbeeld bogen, beton, waterleidingen en riolen. Veel hedendaagse wegen in Europa lopen ook langs oude Romeinse routes.